Bronnen van de Antwerpse geschiedenis

Website: Parochiekerk Sint-Anna-ten-Drieën

Hieronder staat het overzicht van alle gebruikte citaten uit deze bron. Om meer te weten te komen over de andere bronnen voor één gebeurtenis, kan je op de naam naast het blauwe icoon klikken.

Uitgeverij: Onroerend Erfgoed

Website: https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/201247

Citaten

Sinds 1866 een kapelanij van de Heilige Kruisverheffingsparochie in Zwijndrecht, werd Sint-Anna bij Koninklijk Besluit van 22 juli 1893 verheven tot een zelfstandige parochie behorend tot het bisdom Gent. Dankzij het mecenaat van graaf Florimond de Brouchoven de Bergeyck, kwam in 1894-1895 een voorlopige kerk met pastorie en kloosterschool tot stand naar ontwerp van de architect Frans Stuyck. Dit complex verving de buiten gebruik gestelde oude Sint-Annakapel, die pas in 1931 zou worden gesloopt.

Op het ritme van de urbanisatie en de bevolkingsaangroei van Linkeroever, ontstonden in de naoorlogse periode vanuit Sint-Anna twee nieuwe parochies. Onze-Lieve-Vrouw-ter-Schelde die kort na de Tweede Wereldoorlog in het noordelijk deel van de Linkeroever tot stand kwam en sinds 1954 over een volwaardige, vandaag verdwenen kerk beschikte, werd tot zelfstandige parochie verheven in 1963.

Hoewel de neogotische Heilige Anna en Joachimkerk destijds ruim 3,5 m boven de steenweg was opgetrokken, kwam het gebouw door de zandopspuiting van Linkeroever vanaf de jaren 1930 letterlijk in een put te liggen. Wateroverlast en verzakkingen die hier het gevolg van waren, zouden in 1968 onvermijdelijk leiden tot sloop van de bouwvallige kerk.

Inmiddels waren al sinds 1963 plannen in opmaak voor de bouw van een nieuwe kerk, in nauwe samenspraak tussen architect Jos Ritzen en parochiepriester Albert Janssen. Voor deze nieuwe kerk, die na afbraak van de oude kerk op hetzelfde opgehoogde terrein zou worden opgetrokken, werd in 1967 door de kerkfabriek een bouwaanvraag ingediend. Bij openbare aanbesteding van 26 december 1967 toegewezen aan het aannemersbedrijf Bouwwerken Eysermans uit Mol, namen de werken een aanvang in 1969. Kerkdiensten vonden intussen plaats in de tot voorlopige kerk ingerichte kelderrefter van het Imelda Instituut, de katholieke meisjesschool. Op 28 november 1970 werd de voltooide nieuwe kerk plechtig ingezegend door Monseigneur Jules Victor Daem, bisschop van Antwerpen.

De Sint-Anna-ten-Drieënkerk behoort tot het relatief vroege werk van de uit Limburg afkomstige en in Antwerpen actieve architect en stedenbouwkundige Jos Ritzen. Zijn loopbaan ging in de eerste helft jaren 1950 van start, met onder meer tal van bouwopdrachten in de nieuwbouwwijken van Linkeroever. Na deze vermoedelijk eerste kerk, realiseerde de architect de parochiekerk Sint-Jan Evangelist in Beveren, een gebouw met een vergelijkbaar concept ontworpen in 1974-1975, en ingezegend in 1979. Het ontwerp van de Sint-Anna-ten-Drieënkerk is het resultaat van een lange voorbereidingsfase, waarvoor Ritzen na zijn aanstelling als architect in 1962, samen met pastoor Janssen studiereizen ondernam naar Duitsland, Frankrijk, Zwitserland en Nederland, op zoek naar voorbeeldige nieuwbouwkerken. Uitgangspunt was een eigentijdse architectuur in dienst van de geloofsgemeenschap, die de liturgie in eenvoud en bescheidenheid dicht bij de kerkgangers bracht. In het op korte tijd verstedelijkte Linkeroever met zijn brede lanen, nieuwbouwwoningen en -flatgebouwen, leek bovendien enkel nog een moderne, progressief vormgegeven stadskerk op zijn plaats.

Uit het onderzoek van Ritzen en Janssen kwam de Bruder Klaus Kirche in Birsfelden (kanton Basel) naar voor als het type kerkgebouw dat het best aan hun idealen beantwoordde. Deze kerk uit 1955-1959 behoort tot de belangrijkste realisaties van architect Hermann Bauer (1894-1980), leerling van Karl Moser en een van de belangrijkste vernieuwers van de naoorlogse kerkenbouw in Zwitserland. Geïnspireerd door Le Corbusiers Notre Dame du Haut in Ronchamps ontwikkelde Baur dynamische sacrale ruimten in een vrije plastische vormgeving, als verzamelplaats voor de geloofsgemeenschap. Hoewel bescheidener van opzet, heeft de Sint-Anna-ten-Drieënkerk met deze Bruder Klaus Kirche de plattegrond in de vorm van een kwartcirkelsegment, de quasi vrijstaande klokkentoren en de waaiervormige opbouw rond koor en altaar gemeen. Een aanvankelijk geplande, eveneens aan het Zwitserse voorbeeld ontleende lichtkoepel boven het koor, verviel op last van de diocesane commissie voor kerkenbouw. Hoewel nog geconcipieerd in navolging van de preconciliaire liturgievereisten, beantwoordde de Sint-Anna-ten-Drieënkerk reeds ten volle aan de typologische vernieuwingen die pas na het Tweede Vaticaans Concilie ingang zouden vinden in de kerkenbouw.

Volkomen één met de architectuur van de kerk zijn de glasramen in eigentijdse glas-in-betontechniek. Als glazenier werd de Franse kunstenaar Jacques Loire geëngageerd, zoon van Gabriël Loire (1904-1996), de stichter van de gerenommeerde, in Chartres gevestigde Ateliers Loire, die zich op de techniek van glas-in-betonmuren toelegden. Eerder realiseerde het atelier naar ontwerp van vader Gabriël Loire de glasramen van de Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinenkerk in Koksijde. In overleg met Ritzen creëerde Jacques Loire een merkwaardig ensemble van abstracte composities, waarvan kleur en patroon een dialoog aangaan met de architectuur, aangepast aan de locatie, de oriëntatie en de gewenste lichtinval in de kerk en haar nevenruimten. De glas-in-betonmuren werden naarmate de bouw vorderde in de ruwbouw geïntegreerd door de firma Amphora uit Sint-Andries-Brugge, en samen met de kerk voltooid. Het geheel behoort tot de belangrijkste ensembles van naoorlogse glaskunst in België.

In 2003 werd besloten tot fusie van de drie parochies op Linkeroever, tot de in 2006 herdoopte parochie Sint-Anna-ten-Drieën, een benaming ontleend aan het 17de-eeuwse Heilige Anna-ten-Drieënbeeld in de kerk, die symbolisch verwijst naar de drie voormalige parochies.

© nizrab .::. laatste update 2017-06-28