Bronnen van de Antwerpse geschiedenis

Website: De spoorwegen te Antwerpen

Hieronder staat het overzicht van alle gebruikte citaten uit deze bron. Om meer te weten te komen over de andere bronnen voor één gebeurtenis, kan je op de naam naast het blauwe icoon klikken.

Uitgeverij: Rixke Rail's Archives

Website: http://rixke.tassignon.be/spip.php?article143&lang=nl

Citaten

Na veel wikken en wegen, waarbij de kostprijs begrijpelijkerwijze heel wat gewicht in de schaal legt, gaat de voorkeur naar een spoorweg die Antwerpen met Keulen zou verbinden. Er worden drie tracés ontworpen:

  • Antwerpen - Herentals - Stokkem -Sittard - Keulen. Technisch een gemakkelijk uit te voeren tracé, dat evenwel wordt opgegeven omdat het via Nederlands Limburg loopt en wij met onze Noorderburen op dat ogenblik niet in de beste verstandhouding leven;
  • Antwerpen - Lier - Aarschot - Diest - Tongeren - Luik - Aken - Keulen. Technisch een minder gemakkelijk uit te voeren tracé vanwege o.m. grote moerassen en een onstabiele ondergrond. Wordt opgegeven omdat het bovendien loopt door gebieden met een geringe bevolkingsdichtheid en weinig industrie;
  • Antwerpen - Mechelen - Leuven - Tienen - Landen - Luik - Verviers - Keulen, met aftakkingen Mechelen -Brussel en Mechelen - Duffel - Lier. Dit wordt het ideale tracé genoemd vanwege de ondergrond, de aanwezigheid van industrie en de bevolkingsdichtheid van de streken die het bedient. Alleen de steile helling van Ans doet de ontwerpers even aarzelen. Wanneer Simons en De Ridder echter verklaren dat een locomotief ze wel kan "nemen", krijgt het de voorkeur op de twee vorige tracés.

De besprekingen over het ontwerp in het Parlement beginnen al op 9 september 1833. Op 28 maart 1834 aanvaardt de Kamer het plan met 56 stemmen tegen 28 en 1 onthouding. De Senaat doet hetzelfde op 26 april 1834 met 32 stemmen tegen 8 en 2 onthoudingen. Er waren in totaal 21 zittingen nodig om het geheel tot een goed einde te brengen.

[...] Borgerhout bij Antwerpen: Dit station werd in 1836 gebouwd op het grondgebied Borgerhout (vandaar zijn naam) op de plaats waar zich nu het Centraal Station bevindt. Het ging dus niet alleen aan dat station vooraf, maar ook aan het station Antwerpen-Oost, dat zijn rol overnam in 1854.

[...] De keuze van de plaats is afhankelijk van twee factoren: een militaire - wij vrezen nog altijd een Hollandse inval, zodat een schietveld voor de Vesten vrijgehouden dient te worden - en een financiële, vermits de nodige gronden toch moeten worden aangekocht.

Zo krijgt dan de plaats van het huidige Centraalstation de voorkeur : het terrein is goedkoop vanwege de zurige ondergrond die het ongeschikt maakt voor planten- en groenteteelt. Praktisch gezien is het een slechte keuze: de De Keyserlei bestaat nog niet; er is wel een landweg die alleen toegankelijk is voor voetgangers. Rijtuigen kunnen de plaats alleen bereiken via de Kipdorppoort en de huidige Gemeentestraat (weg naar Turnhout). Nou, de kogel is door de kerk, dus wordt er "gebouwd" aan het station dat bestaat uit één houten barak, drie grote tenten en vier sporen waarvan een met draaischijf.

Het spoorwegcomplex, dat de naam krijgt van "Borgerhout bij Antwerpen", wordt op 3 mei 1836 plechtig in gebruik genomen. Er heerst een enorme geestdrift niettegenstaande het archislechte weer (God is tegen de Spoorwegen, wordt er in bepaalde kringen gefluisterd). Dit belet de bevolking nochtans niet gedurende drie dagen te feesten. De huizen zijn bevlagd en zelfs met tapijten behangen. De stad krioelt van vreemdelingen die, ofschoon ze niet allen in hotels kunnen worden ondergebracht, de gebeurtenis willen bijwonen. Op het programma staan o.m.:

  • mastklimmen op de Meir. Een pijnlijk detail : een omvallende paal doodt een 16-jarige smidsgast, genaamd Ploey (..."de harsenen van den noodlottigen jongeling hebben den grond geverfd... - de hemel keurt den ijzeren weg af" ...);
  • vuurwerk, roeiwedstrijden en boogschieten waarvoor niet minder dan 51 boogschuttersverenigingen inschrijven (eerste prijs: een zilveren koffiepot ter waarde van 260 frank);
  • een mis van Weber in de kathedraal, gezongen door een koor van 200 man, onder leiding van de heer Kenis.

Gare principale: Toen, in 1843, de spoorlijn Brussel - Antwerpen werd doorgetrokken tot aan de Schelde (Ankerrui), noemde men dat (goederen) station "Anvers-Gare Principale" om het aldus te onderscheiden van dat andere "emplacement", nl. Antwerpen-Borgerhout. Het werd gesloopt in 1874.

Antwerpen-Oost: Dit is op de eerste plaats de benaming van het station dat het huidige Antwerpen-Centraal voorafging en dat op dezelfde plaats gebouwd was. Het deed dienst van 1854 tot 1905. Ondertussen had het evenwel de naam van Antwerpen-Centraal gekregen. Op de tweede plaats is het de benaming die werd gegeven aan een station van de lijn 12, dat in gebruik genomen werd in 1898. Het huidige station Antwerpen-Oost dateert van 1959.

Borgerhout bij Antwerpen: Dit station werd in 1836 gebouwd op het grondgebied Borgerhout (vandaar zijn naam) op de plaats waar zich nu het Centraal Station bevindt. Het ging dus niet alleen aan dat station vooraf, maar ook aan het station Antwerpen-Oost, dat zijn rol overnam in 1854.

[...] Onder de vijanden van 25 jaar geleden ontdekt men weer de verloren broeders; de inhuldiging van de latere lijn 12 zal dan ook passend worden gevierd. Oorspronkelijk zou de lijn meer naar het Oosten lopen. Achteraf wordt het tracé ontworpen dat nu nog bestaat. De trein vertrekt te Antwerpen-Oost via het huidige Astridplein, de Van Schoonbekestraat (toen Loosstraat), de Rotterdam-, de Holland-, de Gummarus-, de Vliegen-, de Dambrugge- en de Trapstraat, en loopt via Stuivenberg recht naar Kappellen.

Het hele baanvak, d.w.z. tot en met Rotterdam, zal worden voorzien van 14 stations (nu zijn er dat 25). Op ons grondgebied waren dat toen Eeckeren, Cappellen, Calmpthout en Esschen. En dan breekt een nieuwe grote dag aan: de inhuldiging!

26 juni 1854. Om 10 u. komt het konvooi uit Brussel aan. Het vervoert talrijke leden van Kamer en Senaat, de Minister van Openbare Werken, de h. Van Hoorebeke, en de Directeur der Ijzeren Wegen, de h. Masui. Te Antwerpen-Oost krijgen ze het gezelschap van Gouverneur Teichmann en Burgemeester Loos.

In augustus 1866 wordt de stad geteisterd door een cholera-epidemie: 2 961 mensen sterven, waaronder de stationschef van Antwerpen-Oost en talrijke bedienden en werklieden van het station.

Gare principale: Toen, in 1843, de spoorlijn Brussel - Antwerpen werd doorgetrokken tot aan de Schelde (Ankerrui), noemde men dat (goederen) station "Anvers-Gare Principale" om het aldus te onderscheiden van dat andere "emplacement", nl. Antwerpen-Borgerhout. Het werd gesloopt in 1874.

Antwerpen-Dokken en Stapelplaats: Dat station neemt vanaf 1874 de taak over van de "Gare Principale", wat wellicht verklaart waarom het door oudere spoormannen nog wel eens aldus wordt genoemd. Het hoofdgebouw bevindt zich op de Noord plaats.

Antwerpen-Oost: Dit is op de eerste plaats de benaming van het station dat het huidige Antwerpen-Centraal voorafging en dat op dezelfde plaats gebouwd was. Het deed dienst van 1854 tot 1905. Ondertussen had het evenwel de naam van Antwerpen-Centraal gekregen. Op de tweede plaats is het de benaming die werd gegeven aan een station van de lijn 12, dat in gebruik genomen werd in 1898. Het huidige station Antwerpen-Oost dateert van 1959.

Antwerpen-Schijnpoort: Dit zeer drukke goederen- en aflosstation is een ondergeschikt orgaan van Antwerpen-Dokken en Stapelplaats. Het werd in gebruik genomen in 1898, toen het Antwerpen-Zurenborg heette. In de volksmond en in de pers kreeg het toen de bijnaam van "la gare des mille wagons".

[...] Zonder grote wijzigingen doet Antwerpen-Oost nu verder dienst tot 1874, wanneer het van doorgaand station opnieuw kopstation wordt.

[...] In 1874 leiden de onderhandelingen tot 2 belangrijke beslissingen: op de eerste plaats zou er, ter hoogte van het Zuidkwartier (dat werd opgericht in 1873-74, na afbraak van het Zuid-kasteel), een spoor-, weg- en voetgangersbrug worden gebouwd over de Schelde naar de Antwerpse Linkeroever; bovendien zou het spoor naar Holland, dat dwars door de stad loopt, opgebroken en omgelegd worden in een grote boog via Zurenborg en Borgerhout naar de Dam. Van die brug komt niets terecht, ondanks de talrijke onteigeningen die met dat doel al doorgevoerd waren, terwijl het tweede plan werd gerealiseerd. En zo wordt Antwerpen-Oost opnieuw kopstation.

Het spoor via de Rotterdam- en de Hollandstraat wordt afgebroken. Het gaat nu in een wijde boog rondom de stad, via Schijnpoort (waar 25 jaar later "la gare des mille wagons" zal worden gebouwd) naar Stuivenberg, waar aangesloten wordt op het oude tracé.

© nizrab .::. laatste update 2017-06-28