Bronnen van de Antwerpse geschiedenis

Website: Atlas Ortelius

Hieronder staat het overzicht van alle gebruikte citaten uit deze bron. Om meer te weten te komen over de andere bronnen voor één gebeurtenis, kan je op de naam naast het blauwe icoon klikken.

Uitgeverij: Koninklijke Bibliotheek

Website: https://www.kb.nl/themas/atlassen/atlas-ortelius

Citaten

De Atlas Ortelius is de eerste ‘moderne’ wereldatlas. Abraham Ortelius maakt zijn Theatrum orbis terrarum aan het eind van de zestiende eeuw in Antwerpen. Ortelius laat een aantal bestaande kaarten opnieuw tekenen in een standaardformaat en geeft ze uit als boek.

In de zestiende eeuw zijn Frankrijk, Spanje en Engeland de machtigste landen van Europa. Vergeleken bij hen stellen Vlaanderen en Holland niet veel voor. Maar de kleine Nederlanden ontwikkelen een andere kracht: de internationale handel en scheepvaart, eerst binnen Europa, later over de hele wereld.

De Opstand van de Nederlanden tegen Spanje is een extra stimulans voor verre zeereizen. Van oudsher voerden de Portugezen specerijen aan uit Indië, maar die handel komt door de oorlog stil te liggen. De bewoners van de Lage Landen moeten nu zelf op zoek naar leveranciers van de specerijen die Nederlanders zo zijn gaan waarderen. Er ontstaat een grote behoefte aan goede (zee-)kaarten. Antwerpen is het centrum van de internationale handel, en daar komt de kunst van het kaartenmaken (cartografie) tot grote bloei.

Abraham Ortelius (1527-1598) is een van de vele kaartenmakers in Antwerpen. Net als de meeste van zijn collega's is hij begonnen als "afsetter van karten", inkleurder van kaarten. In 1560 maakt hij een reis in gezelschap van Gerardus Mercator, de grootste cartograaf uit die tijd. Die inspireert hem om zelf kaarten te gaan maken. In Ortelius' tijd bestaan er nog geen atlassen zoals wij die kennen. Wel losse kaarten voor zeelui en samengestelde atlassen die op bestelling worden gemaakt. Meestal bestaan die uit kaarten van verschillend formaat en de schaal varieert ook.

Ortelius krijgt waarschijnlijk van Mercator de suggestie om de geografische kennis en kaarten van de hele wereld uit allerlei bronnen te verzamelen en te verspreiden onder een brede groep mensen. Zo ontstaat het idee van een "moderne" atlas: een verzameling kaarten gebundeld in een boek, van gelijk formaat en op dezelfde schaal, die speciaal voor de uitgave (opnieuw) in koper gegraveerd worden. Het boek wordt door de uitgever in meerdere exemplaren op de markt gebracht, ook dat is nieuw.

De productie van de atlas is een flinke onderneming. Ortelius zoekt voor de eerste druk het beste materiaal bij elkaar dat hij kent. Hij tekent alle 53 kaarten zelf over op standaardformaat en zet er beschrijvingen bij van landen en plaatsen. Ten slotte zet hij er een bronvermelding bij naar de originele kaart, wat in de zestiende eeuw nogal ongebruikelijk is. Iedere kaartenmaker gebruikt wel koperplaten van voorgangers, en zet daar zelden de bron bij. Als de kaarten zijn getekend, laat Ortelius ze in een koperen plaat graveren door Frans Hogenberg en zijn assistenten Ambrosius en Ferdinand Aertsen. Gillis Coppens van Diets doet het drukwerk. De atlas krijgt de naam Theatrum orbis terrarum ofwel Theater van de wereld. De eerste editie verschijnt in 1570 in het Latijn.

© nizrab .::. laatste update 2017-06-28